26 listopada 2025 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Adama Próchnika w Piotrkowie Trybunalskim odbyła się konferencja pod hasłem „Prawnicy i prawniczki na rzecz edukacji obywatelskiej".
Wydarzenie poświęcone było wdrożeniu nowego przedmiotu w szkołach ponadpodstawowych – „Edukacji obywatelskiej", który wszedł do podstawy programowej 1 września 2025 r. Celem spotkania było przedstawienie głównych założeń programowych przedmiotu oraz zaprezentowanie praktycznych form współpracy środowiska prawniczego ze szkołami.
Konferencję zorganizowało Centrum Rozwoju Edukacji Województwa Łódzkiego w Piotrkowie Trybunalskim we współpracy z Łódzkim Kuratorem Oświaty.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowisk prawniczych – adwokat, radca prawny, sędzia, przewodniczący Rady Ławniczej Sądu Najwyższego – a także reprezentanci środowiska naukowego z Akademii Piotrkowskiej oraz funkcjonariusze Policji.
Spotkanie otworzył Dyrektor Centrum Rozwoju Edukacji Województwa Łódzkiego w Piotrkowie Trybunalskim, Pan Konrad Czyżyński, który serdecznie powitał wszystkich przybyłych gości. Wśród nich znaleźli się m.in.: i Wicewojewoda Łódzki Pan Marek Mazur, Łódzki Wicekurator Oświaty Pan Arkadiusz Kubik, Dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty w Łodzi w Piotrkowie Tryb. Pani Katarzyna Glicner-Woźny, Prezydent Miasta Piotrkowa Tryb. Pan Juliusz Wiernicki, Zastępca Prezydenta Miasta Piotrkowa Tryb. Pani Katarzyna Pabich-Gaj, Radny Sejmiku Województwa Łódzkiego Pan Jacek Sokalski Przewodniczący Rady Miasta Piotrkowa Tryb. Pan Mariusz Staszek, Wiceprzewodniczący Rady Miasta Piotrkowa Tryb. Pani Małgorzata Pingot i Pan Rafała Czajka, Prodziekan Akademii Piotrkowskiej Pani dr Karolina Szymanek – Chachuła, przedstawiciele Radnych Młodzieżowego Sejmiku Województwa Łódzkiego, Radni Młodzieżowej Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, dyrektorzy i nauczyciele szkół i placówek oświatowych, przedstawiciele zawodów prawniczych oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych.
Pierwszy wykład poprowadził Pan Sebastian Wojtaś – Dyrektor Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 1 im. rtm. Witolda Pileckiego oraz nauczyciel edukacji obywatelskiej. W swoim wystąpieniu omówił podstawę programową nowego przedmiotu, zwracając uwagę na jego nowoczesny charakter.
Podkreślił, że edukacja obywatelska koncentruje się nie tylko na teorii, lecz przede wszystkim na rozwijaniu kompetencji praktycznych: analizie przypadków, prowadzeniu dyskusji, realizacji projektów obywatelskich oraz budowaniu poczucia sprawczości młodzieży.
O roli sądownictwa w edukacji obywatelskiej w wystąpieniu pt. „Lekcje obywatelskie i wychowawcze realizowane w Sądzie Okręgowym Piotrkowie Trybunalskim” mówił sędzia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, Pan Paweł Lasoń. Przedstawił inicjatywy realizowane przez Sąd Okręgowy wspierające placówki oświatowe w edukacji obywatelskiej i prawnej.
Dr Andrzej Kompa, Przewodniczący Rady Ławniczej Sądu Najwyższego, w wystąpieniu „Ławnicy, ława przysięgłych, sędziowie obywatelscy – spojrzenie od wewnątrz" przedstawił rys historyczny tworzenia się instytucji „ławnika” i „rady ławniczej” na przykładzie różnych krajów, przybliżył rolę ławników w procesie sądowym. Zaznaczył, że ławnicy pełnią istotną funkcję społeczną, wnosząc perspektywę obywatelską do wymiaru sprawiedliwości. Podkreślił także, że w zakresie orzekania są oni równi sędziom zawodowym, choć nie prowadzą rozpraw – są „sędziami społecznymi", niezawiśle wykonującymi swoje obowiązki.
Adwokat Pani Kamila Czekaj z Okręgowej Rady Adwokackiej w Częstochowie zaprezentowała działania adwokatury na rzecz edukacji obywatelskiej. W swoim wystąpieniu pt. „Prawo, szkoła, obywatele – akcje Naczelnej Rady Adwokackiej wspierające edukację obywatelską i prawną” przedstawiła szereg inicjatyw kierowanych do dzieci, młodzieży i studentów, w tym program „Adwokaci rozjaśniają prawo", który uczy zasad bezpiecznego korzystania z internetu, oraz kampanię „Adwokatura przeciwko przemocy", zwiększającą świadomość w zakresie przeciwdziałania przemocy. Adwokatura realizuje także projekt „Adwokat na uczelni", skierowany do studentów prawa.
Dr Paulina Depczyńska z Akademii Piotrkowskiej, w wystąpieniu „Edukacja obywatelska jako misja uczelni, szkoły i społeczności lokalnej", omówiła znaczenie współpracy między instytucjami. Podkreśliła, że kształtowanie świadomych, krytycznie myślących i odpowiedzialnych obywateli wymaga zaangażowania zarówno szkół, uczelni, jak i środowisk lokalnych. Wskazała także model współpracy, w którym każdy partner pełni kluczową rolę
w procesie budowania społeczeństwa obywatelskiego.
Aspirant sztabowy Katarzyna Dębińska z Komendy Miejskiej Policji w Piotrkowie Tryb. omówiła „Odpowiedzialność karną nieletnich w świetle prawa". Zwróciła uwagę na wychowawczy i resocjalizacyjny charakter przepisów dotyczących nieletnich oraz przedstawiła działania profilaktyczne prowadzone przez Policję. Zaprezentowała również statystyki dotyczące przestępczości nieletnich w 2024 r. oraz do 31 października 2025 r.
Radca prawny Katarzyna Mróz z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Łodzi w wystąpieniu „Z młodzieżą o prawie" zwróciła uwagę na odpowiedzialność dorosłych za budowanie świadomości prawnej młodego pokolenia. Podkreśliła, że niski poziom wiedzy prawnej społeczeństwa prowadzi do licznych problemów – zarówno indywidualnych, jak i systemowych – wpływając na poziom zaufania do instytucji państwa i osłabienie aktywności obywatelskiej.
Wskazała konieczność zaangażowania przedstawicieli wszystkich zawodów prawniczych w proces edukacji obywatelskiej i prawnej. Celem tych działań jest
m.in. „odczarowanie prawa" i obalenie mitów dotyczących funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Prelegentka podkreśliła, że znajomość prawa daje młodym ludziom narzędzia do podejmowania świadomych decyzji i pozwala unikać niepotrzebnych konsekwencji. „Prawo nie jest przeciwko nam – ma nas chronić i wyznaczać bezpieczne granice działania" – zaznaczyła.
Konferencja odbyła się pod patronatem Marszałek Województwa Łódzkiego, Pani Joanny Skrzydlewskiej, oraz Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, Pana Juliusza Wiernickiego.
Wydarzenie pokazało, że edukacja obywatelska odgrywa kluczową rolę w przygotowaniu młodych ludzi do świadomego uczestnictwa w życiu publicznym. Prelegenci podkreślali, że aby demokracja funkcjonowała sprawnie, młodzież musi rozumieć zasady państwa prawa i czuć, że ma realny wpływ na otaczającą rzeczywistość.
Świadomy obywatel jest fundamentem silnej, odpornej demokracji – a kształtowanie tej świadomości zaczyna się w szkole.
To, jak będzie wyglądać nasze jutro, zależy od tego, jak dziś uczymy młodych ludzi rozumieć, współtworzyć i odpowiedzialnie stosować prawo.
